Dankzij de digitale technologie van vandaag is het kopiëren, verspreiden en herbruiken van muziek makkelijker dan ooit. Dat zorgt voor een toenemende spanning tussen rechthebbenden,  de beheersvennootschappen die de rechten innen en de gebruikers.  Is het internet een bedreiging of een kans? Moet het inkomen van auteurs beter gegarandeerd worden aan de hand van bestaande instrumenten en netwerken van beheersvennootschappen of moeten integendeel nieuwe exploitatiemodellen worden ontwikkeld?

Adieu auteursrecht!

Brutaalweg het auteursrecht afschaffen. Dat is waar Joost Smiers en Marieke van Schijndel voor pleiten in hun essay “Adieu auteursrecht, vaarwel culturele conglomeraten” (2009): “Het auteursrecht geeft auteurs de exclusieve controle over het gebruik van een groeiend aantal artistieke expressies. Veelal zijn het niet de auteurs die de rechten bezitten, maar groot uitgevallen culturele ondernemingen. Die beheersen tegelijk de productie, de distributie en de marketing van veel films, muziek, theater, musicals, literatuur, soap opera’s, shows, beeldende kunst en design. Dat maakt dat zij verregaand in staat zijn om te beslissen over wat wij zien, horen of lezen, in welke ambiance, en vooral ook wat wij niet zullen zien, horen of lezen. Wanneer een beperkt aantal conglomeraten ons gemeenschappelijk gebied van culturele communicatie in aanzienlijke mate controleert, ondermijnt dat de democratie.  Ze zijn zo marktoverheersend dat er weinig plek is voor het werk van de vele, vele andere kunstenaars. Die worden naar de marge geduwd en kom dan maar eens, als publiek, te weten dat zij bestaan. Dus, er is alle reden om culturele ondernemingen, die markten overheersen, door het toepassen van mededingingsrecht, in veel kleinere stukken onder te verdelen. We bereiken dan inderdaad dat gelijke speelveld, dat level playing field, waarop heel veel kunstenaars en hun ondernemers een behoorlijk inkomen kunnen verdienen. Veel meer dan nu het geval is. Bovendien zijn culturele expressies niet meer geprivatiseerd, wat gunstig is voor onze publieke culturele communicatie.”

Joost Smiers is professor (em.) in de politicologie van de kunsten en research fellow in de Onderzoeksgroep Kunst & Economie aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Zijn “Arts under Pressure. Promoting Cultural Diversity in the Age of Globalization” is in tien talen vertaald. Samen met Nina Obuljen redigeerde hij Unesco’s Convention on the Protection and Promotion of the Diversity of Cultural Expressions. Making It Work.

Auteursrecht in een digitale samenleving: is het nog nodig?

Is het net in deze tijden van illegaal downloaden en filesharen dat het auteursrecht  moet worden beschermd en versterkt? Maakt het auteursrecht het niet mogelijk dat er een markt voor creatieve producties bestaat en dat zowel grote platenfirma’s als kleine artiesten daar geld  mee  kunnen verdienen?

Fabienne Brison, advocaat-partner bij Howrey LLP, doceert intellectuele rechten, juridische aspecten van de massamedia en recht van nieuwe technologie aan de Vrije Universiteit Brussel, alsook naburige rechten in de Master na Master Intellectuele Rechten aan de Koninklijke Universiteit Brussel.Ze is auteur van diverse artikelen en auteur/co-auteur/editor van boeken over intellectuele rechten en wordt regelmatig gevraagd als spreker op nationale en internationale fora. Fabienne Brison is momenteel Voorzitter van de Belgische Vereniging voor het Auteursrecht en vice-voorzitter van de adviserende Raad voor de Intellectuele Eigendom, afdeling auteursrecht.

Het auteursrecht: ten voordele van muziek

Wie echt met muziek begaan is, kan zich niet afzetten tegen het auteursrecht, zegt Luc Gulinck. Het onderuithalen van de bestaande regelgevingen staat gelijk aan  het ondergraven van de toekomstmogelijkheden van een vrije culturele expressie en van de komende generaties artiesten. Dat het vooral de producenten zouden zijn die voordeel halen uit auteurs- en nevenrechten en niet de auteurs en de uitvoerders, is volgens Gulinck niet alleen een foute populistische, maar vooral een achterhaalde stelling: “Wie enigszins voeling heeft met de hedendaagse artistieke sector, weet dat de echte bedreiging voor een financieel lonende creatieve bedrijvigheid zich al lang niet meer op die as situeert. De ware tegenspelers van de artiest  (én de producent) zijn vandaag de grootdistributeurs, de telecombedrijven, de omroepen (commerciële en openbare), bedrijven en merken die muziek annexeren als smeermiddel voor hun handel in goederen of diensten, format-moguls, en sociale netwerk-sites.”

Luc Gulinck is jurist, gespecialiseerd in auteursrecht en nevenrechten. Hij werkte eerst als muziekjournalist en later bij diverse independent- en major-platenfirma’s (R & S Records, Sony Music Entertainment en EMI Music) als legal and business affairs manager. Nu is hij juridisch en zakelijk adviseur van auteurs, uitvoerende kunstenaars, televisie-, film- en platenproducenten, uitgevers en acteurs. Hij is tevens voorzitter van Uradex (beheersvennootschap van de rechten van uitvoerende kunstenaars) en lid van de raad van bestuur van GALM (Genootschap Auteurs Lichte Muziek). Vóór alles blijft hij echter nog steeds muziekliefhebber, auteur/componist en muzikant.